25 lipca 2026
W podstawówce miałem przyjaciela, z którym świetnie się dogadywałem. Poszedłem do innego liceum niż on i kontakt się urwał. Z dnia na dzień, trafiliśmy na inne ścieżki życia, do innych rzeczywistości. Liceum spędziłem samotnie, wśród osób, które średnio lubiłem. Długo myślałem o tym jak o straconej szansie. Dziś widzę to inaczej. Przy tamtym rozstaju nie tyle coś się zamknęło, ile ktoś się zaczął, ja, ten obecny, z tą samotnością, z rozmowami, których nie było, i z człowiekiem, którym mnie to zrobiło. Drugi wariant nigdy nie ożył, więc nie mam za kim tęsknić. Nie ma do niego drogi, bo droga poszła mną. I dobrze.
Bo nieodwracalny nie jest sam wybór. Na inne studia pójdziesz później, zmienisz pracę, miasto, człowieka, większość drzwi jest dwukierunkowa, wrócisz, choćby drożej. Nieodwracalny jest człowiek, którym stałbyś się po drugiej stronie. Tych konkretnych studiów nie przeżyjesz już jako osiemnastolatek o tamtym spojrzeniu na świat, z tamtymi ludźmi, w tamtym czasie, bo czas nie wraca. Nie chodzi więc o to, gdzie dojdziesz, tylko kim się po drodze staniesz. Zwykle myślimy o życiu jak o graczu, który zbiera punkty. A tu sam gracz zmienia się po drodze.
Życie nie biegnie jedną linią, rozgałęzia się na każdym kroku. Masz w głowie nieostry obraz przyszłości, w której chcesz być, i idziesz w jego stronę. Większość codziennych wyborów to drobne kroki, każdy trochę cię przesuwa w tę albo w tamtą stronę, ale żaden nie przesądza, bo z każdego można się cofnąć. Nad kierunkiem masz jakąś władzę, nad resztą nie. Los i tak dorzuci coś, czego nie przewidziałeś, więc trzeba być pokornym wobec tego, co wyjdzie, i pewnym tego, w którą stronę się idzie. A kiedy coś cię zniesie, zostaje jedno uczciwe pytanie, ile było moim błędem, a ile zwykłym pechem, i odpowiadasz na nie tylko sam sobie, szczerze, bo nikt inny tego za ciebie nie rozdzieli.
Nie do wszystkiego zresztą dobiegniesz. Część życia jest po prostu poza zasięgiem, bo brakuje czasu, warunków albo szansa jest zerowa. Urodzony bez nóg nie zostanie olimpijskim sprinterem, i to nie kwestia wysiłku, tylko twardej granicy. Idziesz w tym, co realnie osiągalne z miejsca, w którym stoisz.
I nie każde rozgałęzienie waży tyle samo. To, że czas nie wraca, jest wspólne wszystkim, więc samą nieodwracalnością niczego się nie mierzy. Mierzy się tym, jak mocno dany rozstaj zmienia, kim się stajesz. Ważny rozstaj poznajesz jeszcze zanim na niego wejdziesz, po tym, że stoi przy nim druga realna droga, którą naprawdę mógłbyś teraz pójść, i że każda z nich poprowadziłaby cię w wyraźnie inną stronę, do innych ludzi, innych miejsc, innego siebie. Drobny, codzienny wybór tego nie robi, nie przestawia tego, kim jesteś. Ale studia, zawód, miasto, człowiek, już tak. Przy takich zwalniasz, nie dlatego, że wiesz, która opcja lepsza, bo nie wiesz i nie poznasz, tylko po to, żeby nie przejść przez nie bezmyślnie. Dajesz im tyle uwagi, na ile stać twój rozum i twoje preferencje.
Osobno stoją rozstaje, których nie chcesz dotknąć w ogóle. Z większości miejsc, w które wpadniesz, jakoś się wygrzebiesz. Ale są takie, z których się nie wraca, śmierć, trwałe kalectwo, ruina bez dna. Tych nie waży się jak reszty, bo one nie robią z ciebie innego człowieka, tylko w ogóle kończą stawanie się kimkolwiek. Nie odcinają ci kawałka drogi, ucinają całą. Przy nich jedyne pytanie brzmi, czy w ogóle idziesz dalej.
Przez życie idzie się raz. Nie ma drugiego podejścia ani wersji zapasowej, jest tylko ta jedna droga, którą naprawdę przeżywasz. Chłodną głową wyznaczasz kierunek i wypatrujesz tych ważnych rozstajów, zanim na nie wejdziesz, a potem po prostu żyjesz tym, co jest, bez ciągłego rozliczania. Gałęzi, które zostały za tobą, nie odwiedzisz, a i tak nie wiesz, czy były lepsze. I nie jesteś sumą dróg, których nie poszedłeś, bo tych jest nieskończenie wiele, gdyby wszystkie cię lepiły, nie byłbyś nikim konkretnym. Jesteś tym, co zrobiła z tobą ta jedna, którą poszedłeś. Jak któraś porzucona czasem cię dopadnie, poczuj to i idź dalej. Jestem w jakimś jednym punkcie i wyobrażam sobie następny. Nie wiem, czy tam dojdę. Wiem, w którą stronę idę, że idę tędy raz, i że to ta droga robi ze mnie tego, kim będę.